20:I[817158,["/_next/static/immutable/chunks/3zlxnut_1-a4f.js","/_next/static/immutable/chunks/2xl513ed6g9yb.js","/_next/static/immutable/chunks/27e7gv0pu9t-6.js","/_next/static/immutable/chunks/2cgkg8zq8zix6.js"],"default"] 21:T17b6,

READING PASSAGE 3

You should spend about 20 minutes on Questions 27-40, which are based on Reading Passage 3 below.

The Peopling of Patagonia

Anthropologists continue to investigate human migration to Patagonia at the southern tip of South America

The human settlement of the southern extremity of the Americas has always fascinated prehistorians. Viewed from a global perspective, this was the last major continental land mass to be reached by human beings. The earliest occupation of Patagonia carries obvious implications for understanding when the North and South American continents were peopled, because it gives a baseline that all calculations regarding the rate of dispersion of humans throughout both continents must take into account.

For many years the human settlement of North and South America has been conceived of as beginning in the far north and travelling progressively southwards to Patagonia. However, fundamental disagreements developed concerning the length of time involved. Some scholars accepted a human presence in the Americas as early as 20,000 years ago, while others proposed that it could date no earlier than 8,000 years ago, and the debate is still with us today.

The idea of a relatively ‘late' settlement of the Americas (around 8,000 years ago) implies that a rapid process of migration took place. Herein lies a second debate, which revolves around the question of how migration is to be understood. The ‘late' model demands a hypothetical migration conceived of as a single, continually advancing wave of settlement. This has always been difficult to take seriously, and many scholars now support the idea of an 'early' model that sees the migration as a less ordered migration, and this is surely the most realistic scenario as migrants slowly adapted to the diverse natural habitats they would have met while travelling through the continent.

Those who argue for an earlier settlement, however, must contend with the lack of unequivocal evidence for archaeological sites older than around 14,000 years. Nevertheless, evidence for human occupation of the centre of South America is now securely dated to around 12,500 years ago at the Monte Verde site, which casts doubt on the 'late' model. The lack of archaeological evidence further south for this time period may be explained by the obstacle to humans on foot posed by the huge glacial streams that were present at that time.

We can speculate then that the retreat of the Patagonian glaciers around 14,000 years ago allowed the initial human intrusion into a pristine environment, which was similar to that of early post-glacial Europe. Human settlement of the vast horizontal expanse of treeless high country must have been tenuous at best, and the evidence for this occupation remains relatively scant, most of it coming from rock shelters in Argentina and Chile. There is, however, reliable evidence from these sites to confirm the presence of humans by around 11,000 years ago in different habitats, and some hints of an even older occupation. However, some other sites where evidence for even earlier human occupation was initially posited have recently come under fresh scrutiny. This is because anthropologists have come to recognise that bones or other evidence may be deposited in caves by natural agency—in other words, by other forces such as floods or predators—and not necessarily by humans.

We shall turn now to a more detailed discussion of the archaeological evidence found in various parts of Patagonia. At the site located beside Chinchihuapi Creek, excavations have produced convincing evidence of human occupation, including hut foundations and wooden artefacts. They were buried in layers of peat, which has the property of preserving wood remarkably well, and as a result, radiocarbon dating tests have shown these artefacts to date from around 12,500 years ago. One of the most famous Patagonian sites is a cave known as Los Toldos. However, the evidence from this site has recently been called into question, because dispersed flecks of carbon used in the test process were taken unsystematically from many different places at the site. As a result, the association of this material with the artefacts is not at all clear. About 150 kilometres to the south is the site called El Ceibo, where a similar collection of artefacts to that found at Los Toldos has been discovered from the lowest levels of the dig, but as yet no radiocarbon dates are available, and this sort of analysis of the existing evidence is required before the site's value can be confirmed.

The Arroyo Eeo site is located very close to the high plateau. The artefacts from the earliest occupations were found at the same depth and have the same origins as those from Los Toldos, and have been securely dated to around 9,000 years ago. Another site that is mentioned in the debate is at Las Buitreras, where a number of stone flakes associated with bone remains of various animals have been discovered. However, anthropologists now believe that presumed cut marks on the bones are somewhat dubious, and despite detailed testing there is no way of securely relating any of these remains to human occupation. Finally, some 50 kilometres to the south is the site at Cueva Fell, which was the first Patagonian site to be systematically studied by modern archaeological methods. However, it is now recognised that the utility of this site must be restricted to its direct vicinity, given changes to the nearby area caused by flooding, and findings cannot be freely extrapolated further afield.

In conclusion, based on the evidence from a number of reliable sites, it seems probable that human populations reached Patagonia around 11,000 years ago.

22:T1314,23:Ta9d,24:T1611,

Questions 36–40

Complete the summary using the list of words and phrases, A–J, below.

The archaeological evidence from Patagonia

Building remains and other evidence have been found in 36 at the Chinchihuapi Creek site, and because of this it has been possible to date them to around 12,500 years ago. However, the 37 of the samples taken from Los Toldos means that this site is of doubtful value. El Ceibo is a more promising dig, where the examination of artefacts would be beneficial in order to confirm the usefulness of discoveries there. The remains found at the Arroyo Eeo site show 38 and date from around 9,000 years ago. Unfortunately, no 39 can be made between the samples taken from Las Buitreras and human presence. The findings of the work carried out at Cueva Fell cannot provide useful information beyond the 40 . In conclusion, though the evidence is mixed, it is believed that the human population of Patagonia began about 11,000 years ago.

A fixed date

B random collection

C similar properties

D good condition

E scientific evaluation

F huge quantities

G new samples

H reliable connection

I skilled preservation

J immediate surroundings

17:["$","$L20",null,{"exam":{"id":"p3-low-42","title":"The peopling of Patagonia","titleVi":"Cuộc di cư của loài người ở Patagonia","part":"P3","frequency":"low","questionCount":14,"kinds":["Trắc nghiệm","Yes/No/Not Given","Điền tóm tắt"],"hasExplanation":true,"questionOrder":["q1","q2","q3","q4","q5","q6","q7","q8","q9","q10","q11","q12","q13","q14"],"displayMap":{"q1":"27","q2":"28","q3":"29","q4":"30","q5":"31","q6":"32","q7":"33","q8":"34","q9":"35","q10":"36","q11":"37","q12":"38","q13":"39","q14":"40"},"answerKey":{"q1":"C","q2":"C","q3":"A","q4":"D","q5":"B","q6":"NO","q7":"NOT GIVEN","q8":"NO","q9":"YES","q10":"D","q11":"B","q12":"C","q13":"H","q14":"J"},"questionIntroHtml":"","passageHtml":"$21","groups":[{"id":"group-1","kind":"single_choice","questionIds":["q1","q2","q3","q4","q5"],"leadHtml":"","html":"$22","allowOptionReuse":false},{"id":"group-2","kind":"yes_no_not_given","questionIds":["q6","q7","q8","q9"],"leadHtml":"","html":"$23","allowOptionReuse":false},{"id":"group-3","kind":"matching","questionIds":["q10","q11","q12","q13","q14"],"leadHtml":"","html":"$24","allowOptionReuse":false}],"explanations":{"passageNotes":[{"label":"Paragraph A","text":"Sự định cư của con người ở cực nam châu Mỹ luôn khiến các nhà tiền sử học say mê. Từ góc độ toàn cầu, đây là vùng đất lục địa lớn cuối cùng con người đến. Việc chiếm cứ sớm nhất Patagonia có ý nghĩa rõ rệt với việc hiểu khi nào Bắc Mỹ và Nam Mỹ có người ở, vì nó cung cấp một đường cơ sở, mọi tính toán về tốc độ lan rộng của loài người ở hai lục địa này đều phải tính đến."},{"label":"Paragraph B","text":"Nhiều năm nay, sự định cư của loài người ở Bắc Mỹ và Nam Mỹ được cho là bắt đầu từ phương bắc xa xôi, dần tiến về phía nam đến Patagonia. Tuy nhiên, về độ dài thời gian liên quan đã xuất hiện bất đồng căn bản. Một số học giả chấp nhận rằng sớm nhất 20.000 năm trước châu Mỹ đã có người, còn những học giả khác cho rằng niên đại không thể sớm hơn 8.000 năm trước. Cuộc tranh luận này đến nay vẫn tiếp diễn."},{"label":"Paragraph C","text":"Quan điểm cho rằng châu Mỹ được định cư tương đối muộn (khoảng 8.000 năm trước) hàm ý một quá trình di cư nhanh. Điều này dẫn đến cuộc tranh luận thứ hai, cốt lõi là hiểu vấn đề di cư thế nào. Mô hình muộn cần một quá trình di cư giả định: được hình dung là một làn sóng định cư đơn lẻ, tiến liên tục. Quan điểm này luôn khó được coi trọng nghiêm túc. Nhiều học giả nay ủng hộ mô hình sớm, mô hình này cho rằng di cư là quá trình khá vô trật tự, không nghi ngờ là kịch bản thực tế nhất, vì người di cư khi băng qua lục địa sẽ chậm rãi thích nghi với các môi trường sống tự nhiên đa dạng họ gặp."},{"label":"Paragraph D","text":"Tuy nhiên, những người chủ trương định cư sớm hơn phải ứng phó với việc thiếu bằng chứng về các địa điểm khảo cổ rõ ràng có niên đại sớm hơn khoảng 14.000 năm. Dù vậy, bằng chứng về sự chiếm cứ của con người ở trung tâm Nam Mỹ đã được xác định niên đại chắc chắn tại địa điểm Monte Verde vào khoảng 12.500 năm trước. Điều này đặt nghi vấn với mô hình muộn. Việc thiếu bằng chứng khảo cổ ở phía nam hơn vào thời kỳ này, có thể giải thích bằng các dòng suối băng khổng lồ tồn tại khi đó tạo chướng ngại cho con người đi bộ."},{"label":"Paragraph E","text":"Sự rút lui của băng hà Patagonia khoảng 14.000 năm trước, giúp con người lần đầu vào một môi trường nguyên sơ, tương tự môi trường châu Âu đầu thời kỳ hậu băng hà. Sự định cư của con người trên cao nguyên rộng không cây này hẳn cực kỳ mong manh, và bằng chứng về lần chiếm cứ này vẫn tương đối hiếm, phần lớn đến từ các hốc đá trú ẩn ở Argentina và Chile. Tuy nhiên, có bằng chứng đáng tin từ những địa điểm này xác nhận khoảng 11.000 năm trước con người đã có mặt ở các môi trường sống khác nhau. Một số địa điểm khác ban đầu được cho là có bằng chứng người chiếm cứ sớm hơn, gần đây chịu sự thẩm định mới. Đó là vì các nhà nhân loại học đã nhận ra, xương hay bằng chứng khác có thể do lực tự nhiên như lũ hay thú săn mồi đưa vào hang, chứ không nhất thiết do con người."},{"label":"Paragraph F","text":"Nay bàn chi tiết hơn về bằng chứng khảo cổ ở khắp Patagonia. Tại địa điểm bên suối Chinchihuapi, khai quật cho ra bằng chứng thuyết phục về con người cư trú, gồm nền lều nhỏ và đồ thủ công bằng gỗ. Chúng bị chôn trong lớp than bùn, than bùn có đặc tính bảo quản gỗ cực tốt, thử nghiệm xác định niên đại bằng phóng xạ carbon cho thấy các đồ thủ công này khoảng 12.500 năm tuổi. Một trong những địa điểm nổi tiếng nhất của Patagonia tên Los Toldos. Tuy nhiên, bằng chứng ở địa điểm này gần đây bị nghi ngờ, vì mảnh than tán mát dùng trong thử nghiệm được lấy không có hệ thống từ nhiều nơi khác nhau của địa điểm, mối liên hệ với đồ thủ công hoàn toàn không rõ. Về phía nam khoảng 150 km là địa điểm El Ceibo, ở tầng thấp nhất được khai quật phát hiện đồ thủ công tương tự Los Toldos, nhưng đến nay chưa có dữ liệu niên đại phóng xạ carbon."},{"label":"Paragraph G","text":"Đồ thủ công ở địa điểm Arroyo Feo được phát hiện cùng độ sâu với Los Toldos, và cùng nguồn gốc, được xác định chắc chắn niên đại khoảng 9.000 năm trước. Địa điểm Las Buitreras phát hiện nhiều mảnh đá liên quan đến di vật xương động vật. Tuy nhiên, các nhà nhân loại học nay cho rằng vết cắt giả định trên xương có phần đáng ngờ. Dù đã thử nghiệm chi tiết, vẫn không thể nối các di vật này với việc con người cư trú một cách chắc chắn. Cuối cùng, về phía nam khoảng 50 km là địa điểm Cueva Fell, đây là địa điểm Patagonia đầu tiên được nghiên cứu có hệ thống bằng phương pháp khảo cổ hiện đại. Tuy nhiên, xét thay đổi do lũ ở khu vực lân cận, công dụng của địa điểm này phải giới hạn ở vùng lân cận trực tiếp của nó, phát hiện của nó không thể tự do ngoại suy ra nơi xa hơn."},{"label":"Paragraph H","text":"Tóm lại, dựa trên bằng chứng từ nhiều địa điểm đáng tin, các nhóm người nhiều khả năng đã đến Patagonia khoảng 11.000 năm trước."}],"questionExplanations":[{"sectionTitle":"Lời giải từng câu","items":[{"questionNumber":27,"text":"(1) Câu 27: In the first paragraph, what is the writer's main point about migration to Patagonia? (Ở đoạn đầu, ý chính của tác giả về di cư đến Patagonia là gì?)\nDịch đề: Ở đoạn đầu, ý chính của tác giả về di cư đến Patagonia là gì?\nĐáp án: C (It impacts on research into the wider region.)\nGiải thích: Định vị Paragraph A. Đoạn này chỉ ra việc chiếm cứ sớm nhất Patagonia có ý nghĩa rõ rệt với việc hiểu khi nào các lục địa Nam Bắc Mỹ có người ở, và cho một đường cơ sở để tính tốc độ lan rộng của loài người. Điều này cho thấy nghiên cứu Patagonia ảnh hưởng đến nghiên cứu di cư con người ở khu vực rộng hơn (wider region)."},{"questionNumber":28,"text":"(2) Câu 28: In the second paragraph, what is the writer's purpose? (Ở đoạn hai, mục đích của tác giả là gì?)\nDịch đề: Ở đoạn hai, mục đích của tác giả là gì?\nĐáp án: C (to summarise a scholarly debate)\nGiải thích: Định vị Paragraph B. Đoạn này liệt kê hai quan điểm đối lập: một số người cho rằng sớm nhất 20.000 năm trước, người khác cho rằng không sớm hơn 8.000 năm trước, và chỉ ra cuộc tranh luận này đến nay vẫn tiếp diễn. Ý định của tác giả là tóm tắt cuộc tranh luận học thuật này."},{"questionNumber":29,"text":"(3) Câu 29: The writer refers to the 'late' model in order to (Tác giả nhắc mô hình “muộn” nhằm…)\nDịch đề: Tác giả nhắc mô hình muộn nhằm…\nĐáp án: A (compare it with another theory of migration.)\nGiải thích: Định vị Paragraph C. Trước hết mô tả quá trình di cư mô hình muộn hình dung là một làn sóng đơn lẻ liên tục, rồi ngay sau đó đưa vào mô hình sớm đối lập (quá trình vô trật tự hơn), và chỉ ra loại sau thực tế hơn. Vì vậy mục đích là so sánh với một lý thuyết di cư khác."},{"questionNumber":30,"text":"(4) Câu 30: What is the writer's main point about the 'early' model? (Ý chính của tác giả về mô hình “sớm” là gì?)\nDịch đề: Ý chính về mô hình sớm là gì?\nĐáp án: D (It is more consistent with the physical conditions of the land.)\nGiải thích: Định vị Paragraph C. Mô hình sớm cho rằng di cư là quá trình khá vô trật tự, vì người di cư khi băng qua lục địa cần chậm rãi thích nghi với các môi trường sống tự nhiên đa dạng gặp phải. Điều này khớp hơn với điều kiện vật lý thực tế của đất, nên mô hình này thực tế hơn."},{"questionNumber":31,"text":"(5) Câu 31: What does the writer suggest about the Monte Verde site? (Tác giả gợi ý gì về địa điểm Monte Verde?)\nDịch đề: Tác giả gợi ý gì về địa điểm Monte Verde?\nĐáp án: B (It provides supporting evidence for relatively early settlement.)\nGiải thích: Định vị Paragraph D. Niên đại địa điểm Monte Verde được xác định khoảng 12.500 năm trước, điều này đặt nghi vấn với mô hình muộn (cho rằng không sớm hơn 8.000 năm trước), từ đó cung cấp bằng chứng ủng hộ lý thuyết định cư tương đối sớm."},{"questionNumber":32,"text":"(1) Câu 32: The conditions encountered by the first migrants to Patagonia were unique. (Điều kiện mà những người di cư đầu tiên đến Patagonia gặp phải là độc nhất.)\nDịch đề: Điều kiện những người di cư đầu tiên đến Patagonia gặp phải là độc nhất.\nĐáp án: NO\nGiải thích: Định vị Paragraph E. Bài nói môi trường Patagonia khi đó tương tự môi trường châu Âu đầu thời hậu băng hà, không phải độc nhất, nên đáp án là NO."},{"questionNumber":33,"text":"(2) Câu 33: In the high country the first migrants hunted wild animals for food. (Ở vùng cao, những người di cư đầu tiên săn thú hoang làm thức ăn.)\nDịch đề: Ở vùng cao, những người di cư đầu tiên săn thú hoang làm thức ăn.\nĐáp án: NOT GIVEN\nGiải thích: Định vị Paragraph E. Đoạn nhắc tính mong manh của sự định cư ở vùng cao và bằng chứng hiếm, nhưng hoàn toàn không nhắc tổ tiên có săn thú hoang ở đây không. Không có thông tin liên quan, nên đáp án là NOT GIVEN."},{"questionNumber":34,"text":"(3) Câu 34: Archaeologists have failed to draw conclusions from the evidence found at rock shelters in Argentina and Chile. (Các nhà khảo cổ chưa rút ra được kết luận từ bằng chứng tìm thấy ở các hốc đá trú ẩn ở Argentina và Chile.)\nDịch đề: Các nhà khảo cổ chưa rút ra được kết luận từ bằng chứng tìm thấy ở các hốc đá trú ẩn ở Argentina và Chile.\nĐáp án: NO\nGiải thích: Định vị Paragraph E. Bài chỉ ra có bằng chứng đáng tin từ những địa điểm này xác nhận sự có mặt của con người khoảng 11.000 năm trước, cho thấy các nhà khảo cổ đã rút ra kết luận, mâu thuẫn với đề bài, nên đáp án là NO."},{"questionNumber":35,"text":"(4) Câu 35: Archaeological evidence can be moved from place to place in a variety of ways. (Bằng chứng khảo cổ có thể bị chuyển từ nơi này sang nơi khác bằng nhiều cách.)\nDịch đề: Bằng chứng khảo cổ có thể bị chuyển từ nơi này sang nơi khác bằng nhiều cách.\nĐáp án: YES\nGiải thích: Định vị cuối Paragraph E. Bài nói rõ xương hay bằng chứng khác có thể do lực tự nhiên như lũ hay thú săn mồi đưa vào hang, chứ không nhất thiết do con người. Điều này xác nhận bằng chứng có thể bị di chuyển theo nhiều cách, nên đáp án là YES."},{"questionNumber":36,"text":"(1) Câu 36: Building remains and other evidence have been found in 36 ___ at the Chinchihuapi Creek site... (Tàn tích công trình và bằng chứng khác được tìm thấy trong 36 ___ ở địa điểm suối Chinchihuapi…)\nDịch đề: Ở địa điểm suối Chinchihuapi, tàn tích công trình và bằng chứng khác được tìm thấy trong 36 ___…\nĐáp án: D (good condition)\nGiải thích: Định vị Paragraph F. Bài nói đồ thủ công bị chôn trong lớp than bùn, than bùn có đặc tính bảo quản gỗ cực tốt (preserving wood remarkably well). Bảo quản tốt tương ứng good condition."},{"questionNumber":37,"text":"(2) Câu 37: However, the 37 ___ of the samples taken from Los Toldos means that this site is of doubtful value. (Tuy nhiên, 37 ___ của các mẫu lấy từ Los Toldos nghĩa là địa điểm này có giá trị đáng ngờ.)\nDịch đề: Tuy nhiên, 37 ___ của các mẫu lấy từ Los Toldos nghĩa là địa điểm này có giá trị đáng ngờ.\nĐáp án: B (random collection)\nGiải thích: Định vị Paragraph F. Bài chỉ ra mảnh than tán dùng trong thử nghiệm được lấy không có hệ thống (unsystematically) từ nhiều nơi khác nhau của địa điểm, liên hệ với đồ thủ công không rõ. Lấy không có hệ thống tương ứng random collection."},{"questionNumber":38,"text":"(3) Câu 38: The remains found at the Arroyo Eeo site show 38 ___ and date from around 9,000 years ago. (Di vật tìm thấy ở địa điểm Arroyo Eeo cho thấy 38 ___ và có niên đại khoảng 9.000 năm trước.)\nDịch đề: Di vật tìm thấy ở địa điểm Arroyo Eeo cho thấy 38 ___ và có niên đại khoảng 9.000 năm trước.\nĐáp án: C (similar properties)\nGiải thích: Định vị Paragraph G. Bài chỉ ra các đồ thủ công này được tìm thấy cùng độ sâu với Los Toldos, và có cùng nguồn gốc (same origins) với phát hiện ở Los Toldos. Điều này biểu thị chúng có đặc điểm tương tự (similar properties)."},{"questionNumber":39,"text":"(4) Câu 39: Unfortunately, no 39 ___ can be made between the samples taken from Las Buitreras and human presence. (Đáng tiếc, không thể thiết lập 39 ___ nào giữa mẫu lấy từ Las Buitreras và sự hiện diện của con người.)\nDịch đề: Đáng tiếc, không thể thiết lập 39 ___ nào giữa mẫu lấy từ Las Buitreras và sự hiện diện của con người.\nĐáp án: H (reliable connection)\nGiải thích: Định vị Paragraph G. Bài nói không thể nối chắc chắn các di vật này với việc con người cư trú (no way of securely relating... to human occupation). Không thể nối chắc chắn tương ứng no reliable connection."},{"questionNumber":40,"text":"(5) Câu 40: The findings of the work carried out at Cueva Fell cannot provide useful information beyond the 40 ___. (Phát hiện của công việc tiến hành ở Cueva Fell không thể cung cấp thông tin hữu ích ngoài 40 ___.)\nDịch đề: Phát hiện của công việc tiến hành ở Cueva Fell không thể cung cấp thông tin hữu ích ngoài 40 ___.\nĐáp án: J (immediate surroundings)\nGiải thích: Định vị cuối Paragraph G. Bài chỉ ra xét thay đổi do lũ, công dụng của địa điểm này phải giới hạn ở vùng lân cận trực tiếp (direct vicinity), phát hiện của nó không thể tự do ngoại suy ra nơi xa hơn. Vùng lân cận trực tiếp tương ứng immediate surroundings."}]}]}}}]

READING PASSAGE 3

The Peopling of Patagonia

Anthropologists continue to investigate human migration to Patagonia at the southern tip of South America

Questions 27–31

Questions 32–35

Questions 36–40

The archaeological evidence from Patagonia